Selasa, 05 November 2013

Masalah Nilai Awal dan Syarat Batas

“MASALAH NILAI AWAL DAN SYARAT BATAS”

            Masalah nilai awal dan syarat batas adalah suatu materi yang berhubungan dengan solusi persamaan differensial secara khusus dimana kondisi awal yang diberikan merupakan syarat awal sehingga mendapatkan solusi khusus yang disebut syarat batas.

Ø  Teorema:
Jika fungsi p dan g kontinu pada α < x < β yang mengandung x = x0, maka ada fungsi tunggal y =ϕ (x) yang memenuhi persamaan differensial pada interval tersebut dan memenuhi syarat awal y(x0) = y0 adalah suatu nilai awal yang telah ditentukan.

Solusi yang diperoleh dari PD orde I:
Bentuk Umum:            y’ + p(x)y = g(x)
adalah: y =   ...(*)


dimana:           μ(x) = e∫ ͯp(t)dt               ⇒         μ(x) disebut faktor integrasi

Contoh:
Tentukan solusi MNA:     y’ – 2xy = x dengan syarat awal y(0) = 1!
Solusi:
Diketahui p(x) = -2x
·         Faktor Integrasinya:         μ(x) = e∫ ͯ-2xdx = e-x²
·         Kalikan faktor integrasi dengan PD:
e-x² (y’ – 2xy) = x e-x²
⇔ e-x²y’ – 2x e-x²y = x e-x²
 d/dx (e-x²y) = xe-x² ... (1)
·         Integralkan kedua ruas pada (1):
d/dx (e-x²y) = xe-x²dx        → Mis. u = -x2, du = -2x dx  x dx = -½ du
e-x²y         =   e-x²x dx
e-x²y         =   eu. (-½ du)
e-x²y         = -½∫eu du
e-x²y         = -½ e-x² + c

    y         = -½ + cex²
Solusi MNA tersebut pada syarat awal y(0) = 1 adalah:
⇔ 1 = -½ + ce0
 1 = -½ + c
 c = 3/2
 solusi MNA nya adalah:      y = -½ + 3/2 ex²
v  Tugas I: Tentukan solusi MNA berikut:
1)        y’ + 2y = e-x dengan syarat y(0) = 3
y’ + 2y = x2 e-2x dengan syarat y(1) = 0


Solusi MNA dengan Faktor Integrasi

Perhatikan kembali bentuk umum PD Orde I:
y’ + p(x)y = g(x) ... (*)
Solusi umum PD tersebut adalah:
y =  ... (**)
dengan μ(t) = eͯ∫p(t)dt   →  faktor integrasi
·         Bila pers. (*) mempunyai solusi dan p kontinu pada α < x < β maka μ(x) terdefinisi pada interval tersebut.
·         Kalikan pers. (*) dengan faktor integrasi μ(x) lalu differensialkan, diperoleh:
d/dx (μ(x) y) = μ(x) g(x)
dengan syarat μ(xg(x) mempunyai anti-turunan atau integral.
·         Integralkan kedua ruas untuk memperoleh solusi umum PD.
·         Jika diberikan syarat awal, maka akan menjadi MNA. Solusi MNA adalah mengganti nilai dengan cara mensubstitusi syarat awal yang diberikan.
Hal diatas menegaskan bahwa MNA hanya mempunyai solusi tunggal.

Contoh:
1.      Tentukan solusi MNA berikut: xy’ + 2y = sin x; syarat awal f(π/2) = 1/π
Solusi:
                       xy’ + 2y = sin x
           ⇔        y + 2/x y = sin x/x        ...(i)
Faktor Integrasinya: μ(x) = e∫²/ₓdx = e2lnx = x2
Kalikan μ(x) = x2 dengan pers. (i), diperoleh:
           x2 y’ + 2xy = x sin x
       d/dx(x2y) = x sin x
⇔       ∫ d/dx(x2y) = x sin x dx
           Misal   u = x  du = dx
                       dv = sin x dx  v = dv = sin x dx = - cos x
           Maka:  x2y = uv - v du
                       x2y = x(-cos x) -  - cos x dx
                       x2y = -x cos x + sin x + c
Untuk syarat awal f(π/2) = 1/π
 (π/2)² (1/π) = -π/2 (cos π/2) + sin π/2 + c
 π/4 = 0 + 1 + c
⇔ c = π/4 – 1
⇔ c = π-4/₄
Jadi, solusi MNAnya adalah:
           x2y = - x cox x + sin x + π-4/₄
atau    y = -cox x/ + sin x/² π-4/₄ₓ²
2.      Tentukan solusi MNA: xy’ + 3y = 4x2 ; syarat y(1) =2
Solusi:
                       xy’ + 3y = 4x2
                   y’ + 3/ y = 4x             ... (i)
Faktor integrasinya:   μ(x) = e∫³/ₓdx = e3lnx = x3
Kalikan μ(x) = x3 dengan pers. (i) diperoleh:
                       x3y’ + 3x3y = 4x4
                   d/dx (x3y) = 4x4
           ⇔        ∫ d/dx (x3y) = 4x4 dx
           ⇔        x3y = ⁴/₅ x6 + c
Untuk syarat awal y(1) = 2, diperoleh:
                   2 = ⁴/₅ + c
                   c = ⁶/₅
Jadi, solusi MNAnya adalah:
           x3y = ⁴/₅ x6 +⁶/₅
atau    y = ⁴/₅ x3 +⁶/₅ₓ³

v  Tugas 2 : Tentukan solusi MNA:
1)      xy’ + 4y = ex ;  f(0) = 4
x2y’ + 2xy = cox x ; x > 0 dengan y(π) = 0


Masalah Nilai Awal Variabel Terpisah

            Berdasarkan PD Orde I, ada yang dapat dipisahkan antara variabel bebas dan tak bebas, sehingga diperoleh:
g(y) y’ = f(x)    ... (*)
Karena y’ = dy/dx        ⇒         g(y) dy/dx = f(x)
                                            g(y) dy = f(x) dx
                                                            
                                                PD Peubah Terpisah
Jika diintegralkan diperoleh:
                                                g(y) dy = f(x) dx + c
Sehingga diperoleh solusi umum.
Jika pada masalah nilai awal dan syarat batas tertentu, maka dengan mensubstitusi nilai c, akan diperoleh solusi MNA baik secara implisit maupun eksplisit.
Contoh:
1.      Tentukan solusi eksplisit MNA: y’ =  , y(0) = -1
Solusi:
                       2(y – 1)y’ = 3x2 + 4x + 2
                       (2y – 2) dy/dx = 3x2 + 4x + 2
                       (2y – 2) dy = (3x2 + 4x + 2) dx
                       (2y – 2) dy = (3x2 + 4x + 2) dx
                       y2 – 2y = x3 + 2x2 + 2x + c
                       (y – 1)2 = x3 + 2x2 + 2x + 1 + c
                       y = 1 ± x3 + 2x2 + 2x + 1 + c
Jika y(0) = -1
                   (-1 – 1)2 = 1 + c
                   c = 4 – 1
           ⇔        c = 3
Jadi solusi MNA nya adalah:
                       y = 1 ± x3 + 2x2 + 2x +4
Secara eksplisit yang memenuhi y(0) = -1 adalah:
                       y = 1 x3 + 2x2 + 2x +4
2.      Tentukan solusi MNA: dy/dx =  ; y(0) = 1
Solusi:
                       (¹²ʸ²/y) dy = cos x dx
                       (¹/y + 2y) dy = cos x dx
                       ln y + y2 = sin x + c
Jika y(0) = 1, maka:
                   ln 1 + 12 = sin 0 + c
                   0 + 1 = 0 + c
           ⇔        c = 1
Jadi, solusi MNAnya adalah:
                       Ln y + y2 = sin x + 1

CATATAN:   Logaritma Natural berbasis e
                                   Ln 1 = 0
                                   Ln a = elog a
3.      Tentukan solusi MNA: (1 – y2)dx + xy dy = 0 ; y = 0, x = 5
Solusi:
                        (1 – y2) dx = -xy dy
                        (¹/ₓ) dx = (-ʸ/₁₋y²dy
                        (ʸ/y²₋₁dy = (¹/ₓ) dx
                        ∫(ʸ/y²₋₁dy = ∫(¹/ₓ) dx
            Misal. u = y2 – 1
                        du = 2y dy
                        y dy = ½ du
                     = ln x + c
                    ½ ln y2 - 1∣ ln x + c
Jika y = 0 dan  x = 5, maka:
                    ½ ln 1 = ln 5 + c
                    0 = ln 5 + c
                    c = -ln 5
Sehingga solusi MNAnya adalah:
                        ½ ln y2 - 1∣ ln x - ln 5
                    ½ ln y2 - 1∣ = ln 
                    y2 - 1½ = 
                    y2 = ()²  + 1
                    y = ± (˟/₅)² + 1
4.      Tentukan solusi MNA: dy/dx = ¹/eʸ₋x dengan syarat x = 1 dan y = 0!
(Gunakan y sebagai variabel bebas)
Solusi:
                        dx/dy = ey – x
                    x’ = ey - x
                    x’ + x = ey ... (1)
Faktor integrasinya:    μ(y) = e1dy = ey
                    ey (x’ + x) = e2y
                    d/dy(ey x) = e2y
                     ey x =  e2y dy + c
                    ey x = ½ e2y + c
                    x = ½ ey + ce-y
Untuk syarat x = 1 dan  y = 0:
                    1 = ½ e0 + ce0
                    c = ½
Sehingga solusi MNAnya adalah:
                        x = ½ ey + ½e-y
atau                 x = ½ (ey + e-y)
5.      Tentukan solusi MNA: y’ =¹/₁₊ₓ² - y ; dengan syarat y(0) = 0!
Solusi:
                        y’ + y = ¹/₁₊ₓ²
Faktor integrasinya:    μ(x) = e1dx = ex
                    ex (y’ + y) = /₁₊²
                    d/dx (exy) = /₁₊²
                     d/dx (exy) =∫( /₁₊²) dx
                    exy = ∫( /₁₊²) dx + c
                    y = e-x ∫( /₁₊²) dx + ce-x
Untuk y(0) = 0, maka:
                    0 = 1(1)dx + c
                    0 = x + c
                    0 = 0 + c
                    c = 0
Jadi, solusi MNAnya adalah:
                        y = e-x ∫( /₁₊²) dx
CATATAN:    ∫( /₁₊²) dx =ex. (¹/₁₊²) dx

Beberapa Rumus Differensial
1.      y = xn  dy/dx = y’ = nxn-1
2.      y = ex  dy/dx = y’ = ex
3.      y = ax  y’ = ax ln a
4.      y = sin x  y’ = cos x
5.      y = cos x  y’ = -sin x
6.      y = tan x  y’ = sec2x
7.      y = cot x  y’ = -cosec2x
8.      y = sin h x  y’ = cos h x
9.      y = cos h x  y’ = sin h x
10.  y = ln x  y’ = ¹/
11.  y = arc sin x  y’ =¹/₁₋ₓ²
12.  y = arc cos x  y’ = -¹/₁₋ₓ²
13.  y = arc tan x  y’ = ¹/₁₊ₓ²
14.  y = arc cot x  y’ = -¹/₁₊ₓ²
Beberapa Rumus Integral
1.      xn dx = (¹/n₊₁)xn+1 + c
2.      ∫(¹/ₓ) dx = ln x + c
3.      eax dx = ¹/a eax + c
4.      tan x dx = -ln cos x + c
5.      cot x dx = ln sin x + c
6.      sec x dx = ln sec x + tan x + c
7.      ∫(¹/x²₊ a² )dx = ¹/a arc tan ˟/a + c
8.      ∫(¹/ a²₋ x² ) = ¹/a arc sin ˟/a + c
9.      ∫(¹/x²₊ a² )dx = sin h-1 ˟/a + c
10.  ln x dx = x ln x – x + c

CATATAN:    sin h x = ½ (ex – e-x)
                        Cos h x = ½ (ex + e-x)

Link download: http://www.4shared.com/file/GzR2Wt9-/Catatan_MNA.html :)

0 komentar: